Links: Joost (architect) en rechts Erik; ruimtebeleving toekomstige wc
Ongeveer een jaar zijn we nu bezig met de verbouwing van ons huis anno 1850 in het centrum van Arcen (L). Dit huis is in juni 2010 vrij impulsief aangekocht (3 dagen na de eerste aanblik). Het eerste idee was om er een vakantiewoning van te maken. We wilden daarom niet zoveel aan het huis veranderen. Er had een oude mevrouw in gewoond, dus waarom zou het voor ons niet geschikt zijn? Bij nader onderzoek bleek het huis echter in zo’n slechte conditie te zijn, dat we toch veel moesten gaan vervangen…
Voorgevel
Het huis is eensteens, gebouwd op zand en niet geïsoleerd. De buitenmuren hadden in aanvang een vochtigheidsgehalte van maar liefst 80% door optrekkend vocht. Dat het huis met de watersnood in 1996 bij de Maas een meter onder water had gestaan, en sindsdien slechts voor een deel verwarmd werd, maakte de bouwkundige staat er niet beter op. Het dak was provisorisch gestut omdat het bouwkundig verkeerd was afgedragen. De dragende balken waren deels rot en er waren doorzakkende plafonds (dus ook rot). Er was een vochtprobleem, er was waarschijnlijk asbesthoudend dakbeschot aanwezig. Daarnaast waren sporen zichtbaar van houtworm en boktor in de dakkap. De installaties waren oud en aan renovatie toe (elektra, gas en water). Er was ruim 50 jaar geen noemenswaardig onderhoud aan het huis gedaan. De indeling van het huis beneden was ook niet ideaal: veel kleine hokjes. De bovenverdieping was deels zo laag dat we er niet konden staan. De buitendeuren waren rot en de kozijnen slecht met ramen van enkel glas en deels van staal. De achtergevel miste een aantal stenen en moest opnieuw gevoegd worden. Er zat een gevaarlijke trap in.
Waarom koop je dan zo’n huis zul je je afvragen… Nou het huis was niet duur in aanschaf en ligt in het centrum van een leuk toeristisch dorpje. Het heeft een eigen parkeerplaats en is min of meer vrijstaand. De voorgevel ziet er schattig uit en het is een van de oudste huisjes van het dorp. Ik heb iets met oude huizen. De sfeer ervan betekent voor mij dat er niets in hoeft te staan om het huis van zichzelf al mooi te vinden.
De Venlose architect Joost Reynen heeft ons geholpen met de nieuwe indeling voor het huis. De bouwvergunning heb ik zelf aangevraagd. De procedure duurde vier maanden en ik heb het plan nog persoonlijk toegelicht in de welstandscommissie. De gemeente wil er mogelijk een gemeentelijk monument van maken. De selectie en inkoop van alle bouwmaterialen en leveranciers alsmede de gehele coördinatie van de verbouwing heb ik zelf gedaan. Mijn uitgangspunten voor de verbouwing waren zoveel mogelijk behoud van het huis, voor zover dit nog goed was en daarnaast toepassing van zoveel mogelijk milieuvriendelijke bouwmaterialen. In 1990 ben ik afgestudeerd op milieuvriendelijk bouwen. Het onderwerp heeft altijd mijn interesse gehad en kon ik nu zelf in de praktijk brengen! Mijn partner Erik heeft veel geholpen. Niet alleen met werken in het huis, maar ook met uitzoekwerk voor de inkoop en keuze van materialen en systemen.
Pavatec houtvezelplaat voor isolatie binnenwand
Het vochtprobleem hebben we als eerste aangepakt met het milieuvriendelijke Schrijver vochtsysteem. Dit zijn aangebrachte kunststof kokers in de buitengevel op ca. 0.80 m hoogte (zie foto voorgevel boven). De hierdoor trekkende wind, maakt de muur droog en daarmee ook de binnenruimte droger. Het werkt heel goed. Op de onderste 1,5 meter van de binnenzijde van de buitenmuren hebben we een raaplaag van Hydroment (ademend) aangebracht. Daarboven gewone cementspecie. De buitenmuren zijn aan de binnenzijde geïsoleerd met houtvezelplaten (Pavatec ) van 4 cm dikte, met in het midden een dampremmende laag. Ook dit materiaal werkt ademend. De platen worden straks aan de binnenzijde afgewerkt met leem of kalkstuc, ook weer ademend. In de vloeren beneden komt overal vloerverwarming. Het dak is waar nodig gerepareerd en versterkt. De constructeur en een aannemer hebben ervoor gezorgd dat de dragende constructie op een veilige manier werd gerenoveerd. Het asbest dakbeschot hebben we laten zitten, i.v.m. kostenbesparing. Tevens hebben de platen een nuttige functie, namelijk om het dak sneeuwdicht te houden (tip van mijn vader). Stuifsneeuw kan namelijk onder de Oudhollandse dakpan doorjagen. Vroeger lagen hier stropoppetjes onder om de pannen goed op hun plaats te houden, maar die zijn er niet meer. Wel hebben we nog een paar oude gevonden. Het dak is onder het asbest dakbeschot geïsoleerd met 7 of 10 cm dik vlas (Isovlas, zie foto). Daarboven is weer Isover klimaatfolie aangebracht om te voorkomen dat condensvorming ontstaat tegen het houten draaggedeelte van het dak. Afwerking volgt met gipsplaat en stuc.
Isolatie met Metisse (blauw) en Isovlas (dak)
Overeind bleven de buitenmuren, enkele binnenmuren, een heel klein stukje plafond in de hal beneden en het plafond van de woonkamer, het dak, de kelder en een deel van de vloer beneden en op zolder. Tussenwanden van vertrekken en de meeste vloeren en plafonds zijn vernieuwd. Voor een slaapkamer boven zijn twee wanden gemetseld van dubbele blokken gasbeton, deze wanden hebben ook een draagfunctie gekregen voor het dak. Voor het toilet en een logeerkamer boven op zolder, zijn de afscheidingswanden gemaakt van houten regelwerk, met daartussen Metisse isolatiemateriaal. Dit materiaal is gemaakt van gerecyclede kleding, voornamelijk spijkerbroeken, vandaar de donkerblauwe kleur (zie foto).
In het huis zijn, vanwege de nieuwe indeling overal nieuwe binnendeuren gekomen, dat wil zeggen gehaald bij een handel in gebruikte bouwmaterialen. De deurkozijnen zijn per deur op maat gemaakt van vurenhout. Gebruikte deuren vinden we namelijk veel mooier dan nieuwe en passen veel beter bij het huis. De nieuwe raamkozijnen en buitendeuren buiten zijn gemaakt van tropisch hardhout met FSC-keurmerk. Over het ontwerp van de kozijnen en voordeur hebben de architect en ik veel oude foto’s bekeken van vergelijkbare huizen in de omgeving en veel overlegd. Het resultaat is er ook naar: voor mij is de beleving bij aanblik net alsof de kozijnen en deur er altijd al zo in zaten. Ze passen helemaal bij het huis. Het glas is uiteraard HR++. Behalve in de bovenlichten, daar is glas-in-lood in dubbel glas ingezet.
Er zijn tuindeuren in de woonkamer gekomen die naar het binnenplaatsje op het zuiden open slaan. Boven de voordeur is een levensboom op glas in lood gebrandschilderd. Op de vloeren beneden komen prachtige antieke keramische vloertegels met motief. In de hal komen nieuwe Portugese cementtegels. Op de bovenverdieping komen gebruikte vloerplanken te liggen op een geluiddempende onderlaag van kurk en rubber. Veel bouwmaterialen hebben we gekocht bij Eko-logisch. De plafonds beneden van hal, woonkamer en eetkamer worden opnieuw in oude stijl met boogjes gestuct met (boerenstucwerk). We hebben een stucadoor gevonden die dit nog kan, veel kennis over dit soort ambachtelijke werkwijzen is er niet meer.
Zijgevel
Inmiddels zijn inmiddels alle vertrekken klaar met wanden, deuren, ramen, vloeren en plafonds. Vrienden die komen kijken zijn verrast door de ruimte die het huis biedt. Met de nieuwe indeling is er veel meer ruimte gekomen, met dank aan de architect. Het zal wel een klein jaar duren, maar dan is het waarschijnlijk klaar. Het resultaat wordt heel erg mooi en er zit veel van onszelf in. Het huis gaat met deze makeover met gemak nog 100 jaar mee!
